Hydrosol là gì? Các ứng dụng của hydrosol trong đời sống

Hydrosol còn được gọi bằng các thuật ngữ khác trong tiếng Anh như: floral waters, hydrosols, hydrolates, herbal waters, essential waters, herbal distillates v.v… có thể dịch sang tiếng Việt là: nước chưng cất thảo mộc hoặc nước cất + [tên của loại thảo mộc được chưng cất]. Ví dụ: nước cất hoa hồng, nước cất bạc hà, nước cất trầu không v.v..

Đa phần, các nhà sản xuất tại Việt Nam hiện nay vẫn dùng luôn thuật ngữ hydrosol mà không dịch sang tiếng Việt. Ví dụ: hydrosol trầu không, hydrosol hoa hồng, hydrosol bạc hà v.v….

1. Hydrosol là gì?

Thông tin chung

Hydrosol là phần nước bốc hơi, được ngưng tụ lại cùng với tinh dầu trong quá trình chưng cất, sau đó được tách ra khỏi tinh dầu nhưng vẫn còn chứa một hàm lượng nhất định các phân tử hương thơm có khả năng hòa tan trong nước (và có một lượng nhỏ các hạt tinh dầu siêu nhỏ lơ lửng trong nó).

Hydrosol có thể là sản phẩm phụ của quá trình chưng cất tinh dầu, nhưng nó cũng có thể là sản phẩm chính của quá trình chưng cất. Nghĩa là, đôi khi người ta chưng cất thảo mộc chỉ nhằm mục đích thu hydrosol chứ không đặt trọng tâm vào việc phải thu được tinh dầu. Ví dụ: chưng cất hoa hồng để thu hydrosol hoa hồng.

Cách thức lựa chọn nguyên liệu, quy trình xử lý nguyên liệu, thời gian chưng cất, nhiệt độ chưng cất, cách thu và bảo quản hydrosol sau khi chưng cất v.v… đều có ảnh hưởng đến chất lượng và thời gian lưu trữ của hydrosol. Chính vì vậy, các đơn vị sản xuất hydrosol chuyên nghiệp (chưng cất hydrosol như là một sản phẩm chính) thường sẽ tạo ra hydrosol có chất lượng tốt hơn rất nhiều so với các loại hydrosol được tạo ra như một sản phẩm phụ của quá trình chưng cất tinh dầu.

Tương tự như tinh dầu, hydrosol cũng được sử dụng nhiều trong thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm và hương trị liệu. 

Nếu như tinh dầu thường phải pha loãng trước khi thoa lên da, thì hydrosol có thể dùng trực tiếp mà không cần phải pha loãng thêm, vì chúng “nhẹ nhàng” hơn rất nhiều so với tinh dầu.

Hydrosol có thể được sử dụng thay cho nước trong việc tạo ra nước hoa tự nhiên, nước thơm, kem, nước hoa hồng cho da mặt và các sản phẩm chăm sóc da khác. Chúng cũng có thể được thêm vào bồn tắm và sử dụng riêng lẻ như nước hoa nhẹ hoặc xịt toàn thân. Hydrosol có thể được thêm vào bát đựng nước rửa tay để có những bữa tối trang nhã, lãng mạn.

Đặc tính chung

• Do nước chiếm thành phần lớn nên kết cấu loãng và ít cô đặc hơn nhiều so với tinh dầu;
• Hương thơm nhẹ nhàng, tinh tế hơn. Ngược lại, để đạt được độ thơm đậm như tinh dầu, chúng cần được dùng với số lượng cao hơn.
• Tan trong nước nên có thể dễ dàng thêm vào công thức có hàm lượng pha nước cao mà không cần phải hòa tan hay ổn định bằng chất tạo nhũ, chất hoạt động bề mặt.
• Không bị oxy hóa và không bị ảnh hưởng bởi quá trình chế biến nóng.

Mặc dù, chất lỏng này chủ yếu được xem là sản phẩm phụ của quá trình sản xuất tinh dầu và thường có chất lượng kém hơn. Nhưng ngày nay, sự phát triển của công nghệ giúp nhiều công ty có thể tự điều chỉnh và quyết định sản phẩm cuối cùng mà họ muốn thu được. Do vậy mà chế tạo được thành phẩm chất lượng cao hơn.

Vì mục đích tiếp thị, thành phẩm “hydrosol” thu được có thể được phân phối trong:

• Thùng lớn (250-1000 lít) cho các cửa hàng bán lẻ;
• Hoặc trong các thùng thủy tinh hay polyethylene terephthalate nhỏ kín với dung tích từ 1-5 lít.

Thành phần

Thành phần hóa học chủ yếu của hydrosol trong hầu hết trường hợp gồm:

• Thymol, carvacrol và carvone;

• Andehit, rượu, phenol, ceton, oxit, este và nhóm metyl ete phenol.
• Chúng cũng chứa acid cacboxylic, có thể giải thích hoạt động chống viêm.

Ngoài ra, dựa vào từng loại thực vật khác nhau mà sản phẩm dạng lỏng này cũng có thêm những hoạt chất khác như ether, menthol, phenethyl alcohol, linalool, camphor.

2. Hydrosol có tác dụng gì?

Công dụng khá đa dạng, phụ thuộc phần lớn vào loại thảo mộc chiết xuất. Có thể kể đến những lợi ích nổi bật chung như :

Cân bằng da

Trong chăm sóc da, hydrosol chủ yếu được ứng dụng làm nước cân bằng da (toner) sau khi rửa mặt. Lợi ích được hú ý đó là khả năng làm sạch, điều chỉnh dầu thừa, dưỡng ẩm… Ngoài ra, bạn có thể dùng kèm chúng trong các bước dưỡng da khác để làm sáng da, hạn chế tình trạng xỉn màu. Ví dụ như thêm vào sữa rửa mặt, kem dưỡng, mặt nạ… Bên cạnh đó, chúng cũng hoạt động hiệu quả với các loại dầu dưỡng ẩm trên da mặt. Phủ lớp tinh chất nước này lên vùng da trước bằng thao tác xịt, sau đó xoa bóp, massage đầu trên mặt.

Tuỳ vào tình trạng da mà chúng ta có thể lựa chọn loại hydrosol từ thực vật cho phù hợp:

• Da khô, nhạy cảm: rose( hoa hồng), turmeric ( nghệ)…
• Da bị tổn thương: rose( hoa hồng), lavender( oải hương)…
• Da thường: rose( hoa hồng), turmeric ( nghệ), vetiver ( cỏ hương bài )…

Chống viêm

Hợp chất acid cacboxylic có trong hydrosol được đánh giá cao trong quá trình làm dịu kích ứng, làm mát, chống viêm…Điều này có lợi cho những tổn thương da như vết cắt, cắn nhỏ, mẩn đỏ, thúc đẩy phục hồi vị trị không lành lặn…Những sản phẩm nổi bật trên thị trường hiện nay như lô hội (aloe), cúc vạn thọ (calendula), cúc la mã (chamomile), oải hương (lavender), cây phỉ (hazel)…

Chăm sóc tóc

Đây là một sản phẩm chăm sóc tóc được ưa chuộng. Không chỉ cung cấp hương thơm tự nhiên đặc trưng từ thực vật mà còn giúp nuôi dưỡng da đầu, chân tóc, hạn chế tình trạng gàu, tóc rụng, dầu nhờn…. Tất cả những gì bạn cần làm là xịt một loại hydrosol phù hợp lên da đầu, massage tăng tuần hoàn lưu thông, đen ủ tóc, rồi xả xạch với nước sạch.

Ví dụ:

• kích thích mọc tóc: rosemary( hương thảo)
• hạn chế tiết dầu nhờn trên da đầu: lemon( chanh)
• dưỡng ẩm: rose( hoa hồng)
• giảm gàu, ngứa : bạc hà
  

Sức khoẻ tim mạch

Bệnh tim mạch là một nhóm bệnh với tỷ lệ tử vong cao, liên quan đến tim hoặc mạch máu. Với sự phát triển nền y học, nhiều phương pháp phòng ngừa và điều trị bệnh lý này ra đời. May mắn thay, “tinh chất nước” có thể đóng góp tích cực cho sức khỏe tim mạch.

Trong báo cáo về “Điều tra tác dụng hydrosol đối với tình trạng sức khỏe tim mạch của một số loại chiết xuất từ thực vật” thu được kết quả khả quan:

• Lô hội (aloe): hạn chế tình trạng tăng huyết áp, đái tháo đường…;
• Táo gai Azarole (Azarole hawthorn): chống loạn nhịp tim, ngăn chặn hình thành xơ vừa, bổ tim mạch…
• Thì lạ: góp phần hạ huyết áp, giảm hình thành cholesterol máu…
• Ngải cứu: chống tăng huyết áp, lợi tiểu, hoạt huyết…

Hỗ trợ sức khoẻ tinh thần và lưu hương thơm

Một ứng dụng được ưa chuộng khác của hydrosol chính là liệu pháp tinh thần và lưu giữ hương thơm tự nhiên cho cơ thể. Tương tự như tinh dầu bay hơi, những phân tử nhỏ có thể mang đến cho con người nguồn năng lượng tích cực, cân bằng cảm xúc và tâm trạng. Đồng thời, chúng còn góp phần khử mùi khó chịu và tạo ra hương thơm độc đáo của từng cá nhân.

Một số ứng dụng chủ yếu của hydrosol

Hydrosol được chưng cất từ các loại thực vật khác nhau sẽ có những ứng dụng khác nhau. Bạn nên tìm hiểu từng loại hydrosol để có thêm các thông tin rõ ràng hơn về thành phần, đặc tính và khả năng ứng dụng của nó.

Dưới đây là một số ứng dụng phổ biến của hydrosol bạn có thể tham khảo:

• Làm dầu xịt chưng tóc
• Làm nước dưỡng da
• Làm nước xúc miệng, nước vệ sinh
• Có thể pha vào nước tắm, nước rửa tay
• Làm nước tẩy trang
• Làm xịt thơm cơ thể, xịt thơm quần áo
• Dùng làm nguyên liệu trong sản xuất mỹ phẫm, dược phẩm, thực phẩm

Điều lưu ý khi sử dụng hydrosol

Tính an toàn

Hiện tại, chưa có nhiều bằng chứng về tính an toàn của hydrosol ở Hoa Kỳ. Tương tự như tinh dầu, hydrosol không được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) quản lý. Vì vậy, dù chúng lành tính, vẫn nên sử dụng sản phẩm tinh chất nước này một cách thận trọng.

Thực tế, người ta có thể thêm “tinh chất nước” vào nước để uống nhưng cần được chế biến từ quy trình sản xuất nghiêm ngặt, được nghiên cứu kỹ lưỡng. Ngoài ra, bạn cũng có thể bắt gặp đây là nguyên liệu hương thơm trong nấu nướng, sản phẩm chăm sóc da, làm sạch, khử mùi…với độ an toàn và ít kích ứng hơn so với tinh dầu nguyên chất.

Không giống như các loại tinh dầu bay hơi, hydrosol có kết cấu loãng và dịu nhẹ hơn nhiều. Ngoài ra, do thành phần nước chiếm ưu thế nên có thể được sử dụng trực tiếp trên da mà không cần pha loãng thêm. Tuy nhiên, khuyến khích thử nghiệm trên vùng da nhỏ trước để kiểm tra dị ứng.

Dù lành tính nhưng những đối tượng sau nên được tư vấn y tế trước khi dùng:

• Phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú, trẻ sơ sinh…
• Đối tượng có tiền sử dị ứng
• Tình trạng sức khoẻ đặc biệt như phẩu thuật lớn, vết thương hở, lở loét..

Bảo quản

Hydrosol nên được đóng gói trong chai/lọ kín tương tự như các loại tinh dầu. Chai sẫm màu ngăn ánh sáng là sự lựa chọn tối ưu để hạn chế tác động bên ngoài, làm thay đổi sản phẩm.

Để tăng tuổi thọ của tinh chất nước, nên cất giữ chúng trong tủ lạnh, mát. Nếu không hãy để chúng nơi thoáng mát, tránh xa nguồn nhiệt và ánh sáng trực tiếp.

Lưu ý khi chọn mua Hydrosol

Về bản chất, tinh dầu gồm các phân tử dễ bay hơi nhưng không có khả năng hòa tan trong nước. Còn hydrosol thì ngược lại, chúng chứa các phân tử dễ bay hơi có khả năng hòa tan trong nước (trong hydrosol vẫn có thể có chứa những hạt tinh dầu nhỏ).

Do đó, dù cùng là sản phẩm thu được sau quá trình chưng cất của cùng 1 loại thực vật, nhưng hydrosol sẽ có thể có các thành phần khác so với tinh dầu. Chính vì thế, tinh dầu và hydrosol của cùng 1 loại thực vật, cùng 1 bộ phận chưng cất có thể có một số đặc tính chung, nhưng chúng không hoàn toàn giống nhau.

Có nhiều đơn vị kinh doanh đã pha loãng tinh dầu, cùng với chất nhũ hóa vào nước và gọi đó là hydrosol – hay “nước hoa hồng” – đây không phải là một hydrosol thật mà là những sản phẩm thương mại có cách đặt tên dễ gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng.

Khi chọn mua hydrosol, bạn có thể lưu ý một số thông tin sau đây để tránh mua nhầm phải hàng giả, hàng kém chất lượng:

• Hydrosol phải thể hiện rõ được sản xuất bằng phương pháp chưng cất hơi nước, từ loại thực vật nào, bộ phận chưng cất, tên khoa học của thực vật đó.
• Kiểm tra thành phần: hydrosol không có khả năng kháng khuẩn tốt như tinh dầu và nó thường bị hỏng nhanh hơn. Đôi khi người ta phải cho thêm một số chất bảo quản vào hydrosol để cho nó bền hơn. Tuy nhiên, hãy chắc chắn rằng không có hương liệu tổng hợp hay tinh dầu nào được pha trộn với nước để tạo ra loại “hydrosol” đó.
• Điều kiện bảo quản: vì hydrosol có thể dễ dàng bị hỏng nếu không bảo quản đúng cách, vậy nên khi chọn mua hydrosol bạn cần xem nó có được bảo quản đúng cách hay chưa. Bạn có thể bảo quản hydrosol ở điều kiện nhiệt độ phòng, tuy nhiên, lý tưởng nhất vẫn là bảo quản lạnh.
• Giống như tinh dầu, bạn có thể lựa chọn đựng chúng trong chai thủy tinh tối màu để tránh bị tác động của ánh sáng mặt trời làm biến đổi chất lượng. Tuy nhiên, hydrosol cũng không hoàn toàn giống như tinh dầu, nó dịu nhẹ hơn, dễ bị nhiễm vi khuẩn, nấm mốc và có hiện tượng nở hoa, nổi váng. Chính vì vậy, người ta có thể lựa chọn đựng chúng trong các chai thủy tinh trong suốt để tiện quan sát và đánh giá chất lượng – tránh dùng phải hydrosol đã bị hỏng mà không biết. Để thuận lợi hơn trong việc vận chuyển sản phẩm, người ta cũng có thể dùng chai nhựa HDPE chất lượng tốt để đựng. Việc lựa chọn chế độ bảo quản và chai lọ như thế nào nên được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên loại hydrosol cụ thể, mục đích sử dụng, điều kiện bảo quản và thời gian lưu trữ.

Tổng kết

Như vậy, ngày nay, chúng trở thành sản phẩm thiết yếu trong quy trình chăm sóc da, trị liệu hương thơm…Bên cạnh đó, mặc dù chúng cũng đã được sử dụng cho mục đích y học, nhưng vẫn cần nghiên cứu thêm để chứng minh hiệu quả của chúng. Chúng tôi khuyến khích bạn tìm đến những nhà sản xuất và phân phối đáng tin cậy để sở hữu cho mình sản phẩm chất lượng nhất

Trên đây là một số thông tin hữu ích về Hydrosol mà Mupifarm đã tổng hợp